Geachte
Voorzitter,
Aanleiding
Graag
wil ik u informeren over verschillende acties die ondernomen zijn om waterw=
onen
te stimuleren. Het gaat om acties die ik u, mede namens de minister voor Wo=
nen,
Wijken en Integratie en de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, heb
toegezegd in mijn brief van 12 september 2008, kenmerk 2008/052593.
De
aanleiding voor de toegezegde acties is een advies uitgebracht door de
Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) over waterwonen. Ondanks dat=
er
in de praktijk veel belangstelling is voor waterwonen komen locaties maar
beperkt tot stand. Dit geldt vooral voor drijvende woningen. De SEV heeft
hiernaar onderzoek gedaan en advies uitgebracht. Het onderzoek toont aan da=
t er
geen belemmeringen zijn in de bouwregelgeving omdat waterwonen en wonen op =
het
land gelijk zijn voor de bouwregelgeving. Voor de helderheid, onder
waterwoningen versta ik hier
bouwwerken in zin van de Woningwet die dus voldoen aan het Bouwbesluit 2003=
.
Antwoord
Obstakels
zitten met name in de onbekendheid met het onderwerp en onduidelijkheid over
een aantal aspecten van de regelgeving. Er is vooral duidelijkheid nodig ov=
er
de status van waterwoningen als onroerende dan wel roerende zaak. Om meer
duidelijkheid te bieden aan initiatiefnemers heb ik een aantal acties
toegezegd. Drie hiervan zijn inmiddels afgerond. Het betreft een juridisch
aanbeveling over de status van drijvende woningen als onroerende zaken, een
handreiking opgesteld door de VROM-Inspectie en het instellen van een helpd=
esk
waterwonen. De resultaten van deze acties wil ik hierbij graag aan u kenbaar
maken.
Juridisch
status; Onroerende of roerende zaak? =
Onder
waterwoningen worden in de praktijk verschillende soorten woningen verstaan=
. In
het volgende worden hiermee drijvende woningen en amfibische woningen (dat =
zijn
woningen die met het waterpeil meebewegen) bedoeld omdat hierover met name
onduidelijkheden bestaan.
Voor
woningen die gebouwd zijn op de vaste wal of geconstrueerd op in de bodem
geplaatste palen is het evident dat die,&n=
bsp;
juridisch gezien, een onroerende zaak
zijn.
Voor drijvende en amfibische woningen is dit niet altijd duidelijk waardoor=
initiatieven
in de praktijk moeizaam tot uitvoering komen. Het onderscheid maken met
roerende zaken zoals woonschepen blijkt soms lastig, waardoor problemen kun=
nen
ontstaan met bijvoorbeeld financiering of verzekering. Om deze initiatiefne=
mers
tegemoet te komen wil ik op dit punt meer helderheid bieden.
Zoals
in voorgenoemde brief al werd aangekondigd, is onderzocht wat de juridische
status is van drijvende en amfibische woningen; betreft het onroerende of
roerende zaken? Het blijkt niet nodig te zijn om nieuwe wettelijke regeling=
en
te ontwikkelen omdat de juridische status van waterwoningen als onroerende =
zaak
in de praktijk voldoende onderbouwd kan worden. Bovendien kleven aan nieuwe
wettelijke regels een aantal nadelen, naast toename van de regeldruk. Ik kom
daarop in het vervolg van deze brief terug.
Wanneer een object een bouwwerk is =
in de
zin van de Woningwet laat de
jurisprudentie zien dat het aannemelijk is dat waterwoningen die niet
bedoeld zijn om er na afmering mee te varen én waarvan de bewoners o=
ok
de bedoeling hebben dat de woningen duurzaam ter plaatse blijven, onroerende
zaken zijn. Of de waterwoningen wel of niet losgekoppeld kunnen worden, is =
niet
van belang, want het gaat om de intentie om duurzaam ter plaatse te blijven.
Uit de jurisprudentie kan verder worden afgeleid dat dit ook opgaat voor
drijvende of amfibische gebouwen bedoeld voor andere functies, zoals werken=
of
recreëren.
Met
de volgende voorwaarden dient hierbij wel rekening gehouden te worden. Er m=
oet
een bestemmingsplan zijn waarin de waterwoningen passen en waarin ook goed gelet is op de sectorale natu=
ur- en
milieuwetgeving. In het bestemmingsplan kan het beste gekozen worden voor de
figuur van de dubbelbestemming: water én waterwoningen. Daarnaast mo=
eten
waterwoningen voldoen aan de bouwtechnische eisen van het Bouwbesluit. In de
praktijk blijkt dit laatste geen enkel probleem te zijn.
Het
is dus mogelijk om een degelijke onderbouwing te leveren voor de stelling d=
at
drijvende woningen c.q. amfibische woningen juridisch gezien onroerende zak=
en
kunnen zijn. Een algemeen geldende uitspraak hierover is echter niet mogeli=
jk.
Alleen de rechter kan van geval tot geval duidelijkheid geven over de
juridische status van een waterwoning in het specifieke geval.[1] Om
hierin generiek te voorzien zou een nieuwe wettelijke regeling moeten worden
opgesteld. Er zijn echter een aantal redenen te noemen waarom dit, in elk g=
eval
voor dit moment, niet beoogd wordt. Op de eerste plaats omdat het vastlegge=
n in
generieke regels, naar verwachting, belemmerend zal werken voor de markt van
waterwonen. Het is namelijk een onderwerp dat nog volop in ontwikkeling is.=
Ten
tweede, zal het voltooien van wetgeving de nodige tijd vragen. Om deze rede=
nen
kies ik ervoor de huidige vrijheid voort te zetten en niet in te perken door
wetgeving die de huidige dynamiek kan smoren. Gemeentebesturen kunnen dus in
hun structuurvisie en bestemmingsplan zelf aangeven of zij ruimte bieden aan
waterwoningen, zijnde onroerende zaken die per definitie voldoen aan het
Bouwbesluit of aan woonschepen, zijnde roerende zaken die niet aan het
Bouwbesluit hoeven te voldoen.
Door
de VROM-Inspectie is de handreiking `Drijvende woningen en de
bouwregelgeving’ uitgebracht. In deze handreiking, die bijgevoegd is,
geeft de VROM-Inspectie op heldere wijze uitleg aan de bouwregelgeving voor
drijvende bouwwerken. De handreiking is met name bedoeld om ontwikkelaars,
bouwers en gemeentelijke plantoetsers gelijkwaardig te laten communiceren
tijdens het proces van bouwvergunningverlening. Ook kunnen financiers en
verzekeraars de handreiking gebruiken voor het inschatten van risico’s
bij zaken als verzekeringen en hypotheekverstrekking, en – neming.
In
de handreiking worden de volgende onderwerpen behandeld:
· =
de
jurisprudentie over het begrip `bouwwerk in de zin van Woningwet’ en =
de
criteria wanneer dit bouwwerk een “(on)roerende zaak” is.
· =
de
fysieke inkadering van drijvende woningen wat betreft gebruiksfuncties en
beheervormen.
· =
relevante
bouwtechnische onderwerpen, welke geselecteerd zijn na interviews met
gemeenten, projectontwikkelaars en bouwers en op basis van bestaande rappor=
ten
zoals het SEV advies inzake Waterwonen (april 2008).
· =
onderwerpen
waarover de bouwregelgeving geen uitspraken doet maar waaraan wel behoefte
bestaat aan een regeling hetzij publiekrechtelijk hetzij privaatrechtelijk,
zoals bijvoorbeeld over drijfvermogen.
Deze
handreiking is inmiddels aangeboden aan gemeenten en andere belanghebbende
instanties en ook digitaal
beschikbaar gesteld.
Voor
verdere kennisverspreiding en kennisontwikkeling faciliteer ik een helpdesk
voor vragen over waterwoningen. De helpdesk waterwonen richt zich op andere
overheden zoals gemeenten, waterschappen en provincies maar ook op bouwers =
en
studenten. De helpdesk bestaat uit een site met informatie over waterwonen =
en
een contactadres waar vragen gesteld kunnen worden aan experts. De antwoord=
en
op deze vragen worden vervolgens op de site geplaatst. De site, die steeds
verder gevuld gaat worden, bevat ook een kennisbank met ondermeer wet- en
regelgeving, rapporten, lopende projecten en scripties en voorbeeldprojecte=
n.
De inbreng van praktijkkennis is van essentieel belang en hiervoor zorgt een
expertteam en een begeleidingscommissie waaraan diverse partijen deelnemen
zoals de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Interprovinciaal Overleg, Un=
ie
van Waterschappen, Ministerie van Verkeer en Waterstaat, VROM-Inspectie en
kennisinstituten zoals de SEV en Leven met Water. Ook de markt wordt betrok=
ken.
De helpdesk waterwonen gaat begin december 2009 van start en maakt onderdeel
uit van de website www.maak=
ruimtevoorklimaat.nl.
Volgend jaar wordt de helpdesk geëvalueerd en zal, naar verwachting, een
vervolgopdracht gegeven worden voor nog 2 jaar.
Een
vierde en laatste actie betreft een verkenning naar een stimuleringsprogram=
ma
voor waterwonen. Deze verkenning zal worden afgestemd met de voorgenoemde
evaluatie van de helpdesk waterwonen, zodat gebruik gemaakt kan worden van =
de
opgedane ervaringen en signalen uit de praktijk.
Daarnaast
heb ik u toegezegd om aandacht te besteden aan waterwonen als mogelijke
oplossing voor klimaatadaptatie bij verstedelijkingsafspraken en grote
ruimtelijke opgave. Belangrijkste motief hiervoor is dat waterwonen het
mogelijk maakt om wonen en water te combineren hetgeen kan bijdragen aan
Daarnaast heb ik mij sterk gemaakt voor het opnemen van
klimaatadaptatie in de Nota Ruimte projecten. Een belangrijk voorbeeld is
Stadshavens in Rotterdam.
Voor Stadshavens worden nu ambitieuze plannen ontwikkeld voor
drijvende gebouwen voor wonen, werken en recreëren. Rotterdam is
voornemens om in 2010 een dri=
jvend
kennis- en informatiecentrum te openen en streeft naar een eerste grootscha=
lige
drijvende woonwijk. Een ander voorbeeld is het Nota Ruimte project
Haarlemmermeer. Hier wordt ook ingezet op een vorm van waterwonen waardoor =
de
grootschalige opgaven voor woningbouw en waterberging op aantrekkelijke wij=
ze
gecombineerd kunnen worden.
Conclusie
Waterwonen kan een steentje bijdragen aa=
n een
meer duurzame inrichting van Nederland. Het maakt het mogelijk om wonen en
water te combineren en levert tevens een aantrekkelijke vorm van won=
en
op. Hiervoor maak ik mij sterk en met de acties - meer duidelijkheid over de juridische status; de handreiking=
en
de helpdesk- hoop ik initiatieven voor waterwoningen in de praktijk te kunn=
en
steunen.
Hoogachtend,
de minister van
Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Or=
dening
en Milieubeheer,
dr. Jacqueline Cramer
[1]] De brief van toenmalig staatssecretar= is Remkes aan wethouder Stadig van Amsterdam over huursubsidie i.r.t de waterwoningen in IJburg (1999) maakte dit voorbehoud ook al.